W ramach obchodów XII Międzynarodowego Dnia Pamięci o Ofiarach Holocaustu 28 stycznia 2020 roku w Podkarpackim Centrum Edukacji Nauczycieli w Rzeszowie odbyła się III edycja międzynarodowej konferencji Jak uczyć o Holokauście?  Tematyka styczniowego konferencji koncentrowała się wokół zagadnień: Jak uczyć o Holocauście bez bezpośrednich świadków? Czy osoby z drugiego i trzeciego pokolenia mogą nam w tym pomóc?

W konferencji swój udział zapowiedziało 14 gości ze Stanów Zjednoczonych, Izraela, Ukrainy i Polski. Wydarzenie współorganizowane było we współpracy z Zakładem Historii i Kultury Żydów w Instytucie Historii Uniwersytetu Rzeszowskiego, Instytutem Pamięci Narodowej Oddział w Rzeszowie, Fundacją Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego i Podkarpackim Kuratorium Oświaty w Rzeszowie.

Obchody Międzynarodowego Dnia Pamięci o Ofiarach Holokaustu na Podkarpaciu corocznie organizowane są pod patronatem Marszałka Województwa Podkarpackiego, a ich celem jest uczczenie pamięci o żydowskich ofiarach Holokaustu. Na obchody od 12 lat przyjeżdżają osoby pochodzące z różnych państw i reprezentujące pierwsze, drugie, a nawet trzecie pokolenie rodzin ocalonych z Holokaustu. 

Powitania wszystkich uczestników i otwarcia konferencji dokonała Izabela Pyra, dyrektor PCEN w Rzeszowie.

Wystąpienia konferencyjne rozpoczęła Nina Talbot, zamieszkała w Nowym Yorku amerykańska malarka, która przedstawiła losy swojej rodziny pochodzącej z Dynowa.  
W przeważającej części najbliżsi artystki zostali wymordowani. Nina Talbot jest autorką obrazów składających się na wystawę noszącą tytuł Twarze Dynowa; prezentuje ona portrety tych członków rodziny, którzy ocaleli dzięki emigracji do Stanów Zjednoczonych w okresie międzywojennym.

Kolejnym prelegentem był Yacov Blasbalg, obecnie zamieszkały w Tel Avivie. Prelegent przedstawił interesujące fotografie dokumentujące historię jego rodziny, która żyła w przedwojennym Rzeszowie.  Z kolei Marta Lasota z Muzeum Uniwersytetu Rzeszowskiego w swoim wystąpieniu mówiła o tym, jak szukać śladów o Holokauście oraz jak wykorzystać pozyskane materiały historyczne i archiwalne.

Agata Śmierzyńska z krakowskiej Fundacji Anioły Kultury dokonała prezentacji instytucji, omówiła jej zadania oraz dokonania organizacji działających na rzecz dialogu w Polsce.

Dr Renata Frankl, przed wojną zamieszkała w okolicach Przeworska, jako jedna z ocalałych z Holokaustu podzieliła się świadectwem osoby doświadczonej okrucieństwem wojny i zagłady.

Wśród występujących osób nie zabrakło organizatora i koordynatora obchodów Międzynawowych Dni Pamięci o Ofiarach Holokaustu profesora UR Wacława Wierzbieńca, który w krótkim wystąpieniu przedstawił sposoby wykorzystania relacji potomków ofiar Holokaustu w nauczaniu o zagładzie Żydów studentów Uniwersytetu Rzeszowskiego. Podobną tematykę zaprezentował filozof dr Sergiusz Hirik z Uniwersytetu Narodowego Akademii Kijowsko-Mohylańskiej w Kijowie, który tematykę Holokaustu od wielu lat przybliża studentom kierunków humanistycznych w Kijowie.

Pochodzący z tej samej kijowskiej uczelni dr Witalij Czernoiwanenko odniósł się do tragicznych wydarzeń mających miejsce na terenie niemieckiego obozu koncentracyjnego  w Babim Jarze i wykorzystania tej wiedzy w nauczaniu o Holokauście. Z kolei stosunek cerkwi prawosławnej na Ukrainie do problematyki Holokaustu omówił dr Andrij Cebenko z Uniwersytetu we Lwowie.

Na zakończenie konferencji Joanna Albigowska, nauczycielka z Zespołu Szkół nr 1 w Sanoku, w ramach prezentacji przykładów dobrych praktyk pedagogicznych podzieliła się z uczestnikami konferencji wiedzą z zakresu praktycznej realizacji tematyki dotyczącej Holokaustu w szkołach ponadpodstawowych.

W tym roku ze względu na kłopoty zdrowotne we współorganizowanym przez rzeszowski PCEN wydarzeniu nie mogła wziąć udziału zamieszkała w Miami na Florydzie Judith Elkin, która chciała się podzielić doświadczeniami wynikającymi z przekazywania wiedzy młodzieży  amerykańskiej na temat wojny i Holokaustu. Pani Elkin zapowiedziała swój udział w przyszłorocznym spotkaniu z nauczycielami.

Niestety i w tym roku zabrakło czasu na zapowiedzianą w zaproszeniu dyskusję z udziałem nauczycieli wszystkich typów szkół i zaproszonych gości. W konferencji wzięło udział 68 nauczycieli z Podkarpacia. W przeważającej większości są to pedagodzy, którzy od wielu już lat uczestniczą w konferencji pt. Jak uczyć o Holokauście?. Są to osoby posiadające ogromną wiedzę historyczną i metodologiczną dotyczącą nauczania na temat II wojny światowej i zagłady Żydów.

Roman Zych – Podkarpackie Centrum Edukacji Nauczycieli w Rzeszowie, współorganizator i prowadzący cykl konferencji Jak uczyć o Holokauście?